مسئله مکان یابی - مسیریابی تصمیمات عملیاتی مسیریابی وسایل نقلیه را همراه با تصمیمات استراتژیک در مورد مکان تأسیسات یا انبارهایی که توزیع از آنها انجام خواهد شد، ادغام میکند. به عبارت دیگر، این مسئله، مسئله معروف مسیریابی وسایل نقلیه را با مسئله مکانیابی تأسیسات ترکیب میکند. مسئله مکان یابی به این موضوع می پردازد که کجا باید انبارها، مراکز توزیع یا کارخانهها ساخته شوند .تصمیمی استراتژیک است چون مکان تأسیسات معموالً بلندمدت و ثابت است. هدف ان انتخاب مکانهایی است که هزینهها )حملونقل، ساخت، نگهداری( کم شود و مشتریان بهخوبی پوشش داده شوند . مسئله مسیر یابی وسایل نقلیه نیز به این موضوع میپردازد که وسایل نقلیه )مثل کامیونها( چطور باید مسیرشان را طی کنند تا کاالها را از انبارها به مشتریان برسانند . تصمیمی عملیاتی است چون هر روز یا هر هفته باید مسیرها تعیین شوند . هدف آن کمینه کردن هزینه حملونقل، زمان سفر، یا تعداد وسایل نقلیه مورد نیاز است وقتی این دو مسئله را ادغام کنیم، به مسئلهی مکانیابی - مسیریابی میرسیم . همزمان باید تصمیم بگیریم کدام انبارها یا تأسیسات ساخته یا فعال شوند )تصمیم استراتژیک (. وسایل نقلیه از کدام انبار حرکت کنند و چه مسیری را طی کنند (تصمیم عملیاتی( این ترکیب باعث میشود تصمیمات دقیقتر و بهینهتر باشند، چون انتخاب مکان انبارها روی مسیرهای حمل ونقل اثر مستقیم دارد و بلعکس از این رو مسئله مکانیابی - مسیریابی، یک مسئله بهینهسازی ترکیبی NP - سخت است یعنی با افزایش تعداد گرهها )مشتریان، انبارها، وسایل نقلیه(، زمان حل بهصورت دقیق بهطور نمایی افزایش مییابد و حل دقیق آن برای نمونههای بزرگ با روشهای کالسیک )مانند برنامهریزی خطی عدد صحیح( عمالً غیرممکن یا بسیار زمان بر است و استفاده از رویکردهای فراابتکاری را در هر زمان که نیاز به حل نمونههای بزرگ باشد، توجیه میکند. در این پایان نامه، ما یک نسخه واقعبینانه از مسئله مکانیابی- مسیریابی را بررسی میکنیم که در آن تأسیسات با ظرفیتهای مختلف در نظر گرفته میشوند، یعنی مدیر باید نه تنها مکان، بلکه اندازه تأسیساتی را که باید افتتاح شوند نیز در نظر بگیرد. برای مقابله با این مسئله بهینهسازی، سه فرمول خطی ، عدد صحیح و مختلط پیشنهاد و مقایسه میشوند. هر یک از این مدلها دارای ویژگیها، مزایا و محدودیتهایی هستند که بسته به اندازهی مسئله، نوع دادهها، و اهداف بهینهسازی، انتخاب مناسبترین آنها اهمیت دارد همانطور که انتظار میرفت، ثابت شده است که آنها از نظر هزینه و زمان ناکارآمد هستند. از این رو، یک الگوریتم جستجوی محلی تکراری تصادفی با سوگیری پیشنهاد شده است. این الگوریتم با شروع از چندین نقطهی اولیهی تصادفی، بهطور مکرر فرآیند جستجوی محلی را اجرا میکند و با استفاده ازمکانیزمهای سوگیری مسیر جستجو را به سمت نواحی امیدوارکنندهتر در فضای جواب هدایت مینماید. هدف این رویکرد، افزایش احتمال دستیابی به جوابهای با کیفیت باال و جلوگیری از گرفتار شدن در بهینههای محلی است نمونههای کالسیک برای مسئله مکانیابی - مسیریابی با تأسیسات همگن به طور طبیعی برای آزمایش عملکرد رویکرد ما گسترش یافتهاند.
