آرزو احمدپور

اختلال نقص توجه/بیش‌فعالی (ADHD) با نارسایی در توجه پایدار، حافظه کاری و تنظیم هیجان شناخته می‌شود و این مشکلات در دختران دانشجو می‌تواند کیفیت زندگی و عملکرد تحصیلی آن‌ها را تحت تأثیر قرار دهد. با توجه به محدودیت‌های درمان دارویی، مداخلات غیردارویی مانند فعالیت هوازی و محرک‌های رنگی محیطی به‌عنوان رویکردهایی نویدبخش برای بهبود کارکردهای شناختی و خلق مطرح شده‌اند. پژوهش حاضر با هدف بررسی اثر تمرین هوازی حاد و تحریک بینایی مبتنی بر رنگ (قرمز/آبی) بر توجه، حافظه کاری و خلق دانشجویان دختر مبتلا به ADHD انجام شد. این مطالعه نیمه‌تجربی با طرح پیش‌آزمون پس‌آزمون و گروه‌های مستقل، بر روی 40 دانشجوی دختر مبتلا به ADHD اجرا شد. شرکت‌کنندگان بر اساس نوع تمرین (ورزش هوازی حاد یا رنگ آمیزی) و محرک رنگی (قرمز یا آبی) در چهار گروه آزمایشی جای‌گذاری شدند. ابزارهای مورد استفاده شامل مقیاس خودگزارشی اختلال نقص توجه/بیش‌فعالی بزرگسالان ، آزمون N-back برای سنجش حافظه کاری، آزمون شبکه‌های توجه (ANT) برای ارزیابی توجه، و پرسشنامه خلقی برومز (BRUMS) بود. پروتکل تمرین شامل یک جلسه فعالیت هوازی حاد 40 دقیقه ای با گرم کردن و سرد کردن بر روی تردمیل با شدت 50–65 درصد ضربان قلب ذخیره (HRR) بود و محرک رنگی نیز با قرار گرفتن در محیطی که به وسیله پارچه رنگی محصور شده بود القا شد. داده‌ها از طریق آزمون تحلیل واریانس با اندازه‌گیری مکرر تحلیل شدند. نتایج تحلیل‌های آماری متغیر حافظه کاری (آزمون N-back) که شامل دو متغیر زمان عکس العمل و تعداد پاسخهای درست بود نشان داد که اثر اصلی نوع تمرین (p=.28)و رنگ محیط (p=.46) و همچنین تعامل‌ رنگ محیط در نوع تمرین برای متغیر زمان عکس العمل معنادار نبودند (p=.77)، اما اثر زمان (p<.001) و تعامل زمان و نوع تمرین (p=.02) معنادار بود. تحلیل متغیر تعداد پاسخهای درست نشان داد که اثر اصلی نوع تمرین (p=.47)و رنگ محیط (p=.85) و همچنین تعامل‌ رنگ محیط در نوع تمرین معنادار نبودند (p=.20) در حالیکه اثر زمان (p=.001) و تعامل زمان و نوع تمرین (p=.002) معنادار بودند. نتایج متغیر توجه بر اساس شاخص‌های آزمون شبکه توجه (ANT)نشان داد، اثر اصلی نوع تمرین، اثر اصلی رنگ محیط و اثرهای تعاملی به سطح معناداری نرسیدند (p>0.05) و بدین‌ترتیب تفاوت معناداری بین گروه‌های آزمایشی در هیچ‌یک از مؤلفه‌های شبکه توجه مشاهده نشد. در متغیر خلق، زیر متغیرهای: تنش، سرزندگی، سردرگمی و آرامش از هر دو متغیر تمرین و رنگ تاثیر پذیرفتند و گروه‌های تمرین هوازی حاد و رنگ آبی حالت‌های خلقی بهتری را تجربه کردند، در زیر متغیر شادکامی و خشم افرادی که در معرض رنگ آبی بودند حالات خلقی بهتری را تجربه کردند و در متغیر خستگی تعامل معنادار رنگ و تمرین نشان داد که با وجود اینکه افرادی که در معرض رنگ آبی بودند خستگی کمتری را تجربه کردند اما افرادی که در معرض رنگ قرمز تمرین هوازی داشتند کاهش معناداری در خستگی در پس آزمون دوم نشان دادند. در مجموع، یافته‌ها نشان می‌دهد که متغیرهای مختلف به شیوه های مختلفی از متغیر رنگ و نوع تمرین تاثیر می پذیرند.