بررسی و کاوش های نجات بخشی حوضه آبگیر سد داریان در شهرستان سروآباد استان کردستان سبب شناسایی آثار مختلفی از دورۀ پارینه سنگی تا دورۀ اسلامی متأخر شد. محوطه برده مار از جمله محوطه های بود که در این بررسی شناسایی و در سال 1394 ه.ش در دو ترانشه کاوش شد. با توجه به غرق شدن محوطه در اثر آبگیری سد داریان، هدف از کاوش آن گردآوری بیشینه اطلاعات دربارۀ توالی لایه نگاری و گاه نگاری، مراحل معماری، یافته های سفالی و مدارکی در زمینۀ اقتصاد معیشی و فعالیت های زیستی ساکنان محوطه بود. اهمیت محوطه مزبور در این نکته نهفته بود که بر اساس یافته های سطحی احتمال داده می شد که حاوی مواد فرهنگی از دوره های اسلامی میانه و متأخر است که برای نخستین بار در منطقه کوهستانی هورامان/اورامانات شناسایی و مورد کاوش باستان شناسی قرار می گرفت. مواد فرهنگی بدست آمده از کاوش شامل معماری، سفال، ادوات سنگی، یافته های کوچک و داده های استخوانی حیوانات است. کاوش محوطه برده مار که در منطقۀ کوهستانی با کوه های چین خوردۀ هورامان قرار گرفته است، نشان می دهد که در گاهنگاری و تحلیل داده های دوره اسلامی لزوماً با داده های یکسانی در جغرافیاهای متفاوت روبرو نیستیم. یافته های کاوش برده مار مانند معماری مدور سنگی و سفال های قهوه ای رنگ سادۀ دست ساز دارای ویژگی ها و شاخصه های محلی است که به مدد اطلاعات مردم باستان شناسی می توان کاربری محوطه را زیستگاهی موقت قلمداد نمود. گاهنگاری یافته های آن براساس گاهنگاری مقایسه ای دو دوره اسلامی میانه و جدید را نشان می دهد که با گاهنگاری مطلق به روش های کربن 14 و ترمولومینسانس تایید شده است. بقایای جانوری بدست آمده از محوطه باستانی برده مار نشان می دهد که معیشت ساکنان این محوطه بر دامداری متکی بوده و به پرورش بز، گوسفند و گاو پرداخته اند. مقاله حاضر به معرفی داده های بدست آمده از کاوش این محوطه می پردازد.
