مراتع به عنوان یکی از منابع طبیعی تجدیدپذیر، اهمیت زیادی در بهبود و حفظ کیفیت و سلامت محیط زیست دارند. با توجه به کارکردها و خدمات متنوع مراتع و نقش آن ها در توسعه پایدار، بررسی روند تخریب، عوامل تاثیرگذار و پیامدهای تخریب و راهکارهای حفظ و احیای این منابع ارزشمند دارای اهمیت فراوانی است. تخریب مراتع در بیشتر موارد تحت تاثیر عملکرد غیرمعقول و بهرهبرداری غیراصولی انسان از این منابع می باشد. فعالیت های انسانی عامل اصلی تغییرات در منابع طبیعی و برهم خوردن نظم اکوسیستم های مرتعی می باشد. بررسی الگوی تغییرات و نحوه ارتباط فعالیت های انسانی و طبیعت به منظور مدیریت اراضی و اتخاذ تصمیم های مدیریتی بسیار ضروری می باشد. بنابراین در این ارائه، عوامل اقتصادی-اجتماعی به عنوان مهم-ترین عوامل تخریب مراتع در استان کردستان مورد بررسی و بحث قرار گرفته است. شواهد مطالعات، گزارش ها و بازدیدهای میدانی در استان کردستان نشان میدهد مراتع این استان طی دههها و بالاخص سال های اخیر با روند تخریبی فزایندهای مواجه شده است. به طوری که، در طی دو دهه اخیر بیش از 100هزار هکتار از مراتع بالاخص مراتع متراکم و نیمه متراکم استان کردستان تخریب شده است و این تخریب بیشتر به صورت تغییر کاربری مرتعی به اراضی زراعی و با گسترش بیشتری به سمت شرق استان در حال پیشروی می باشد و این وضعیت بسیار نگران کننده به نظر می رسد. بر اساس نتایج، مشکلات اقتصادی و بالا بودن هزینه های زندگی، فقر بهره برداران روستایی، کم بودن تنوع معیشتی (شغل و درآمد جایگزین)، افزایش قیمت زمین زراعی، تقسیم زمین بین ورثه ها، رقابت در بهره برداری سامان عرفی و افزایش قیمت نهاده ها به عنوان مهم ترین مسائل اقتصادی نخریب مراتع کردستان مطرح میباشد. همچنین، مهاجرت و تغییر ساختار اجتماعی، پایین بودن سطح دانش و آگاهی بهره برداران، کم بودن فعالیت های آموزشی و ترویجی، کسب اعتبار اجتماعی زمین داری، عدم تمایل به شغل دامداری در بین بهره برداران و کم بودن احساس تعلق و مالکیت بهره برداران به عنوان مهم ترین مسائل اجتماعی تخریب مراتع استان کردستان در نظر گرفته شده است. در این راستا راهکارهای پیشنهادی می تواند به صورت افزایش آگاهی و آموزش بهره برداران، مدیریت مشارکتی مراتع، ایجاد تنوع معیشتی و معیشت پایدار برای بهره برداران و ساکنین روستایی، توسعه زیرساخت های روستایی و برقراری امکانات و خدمات برای آن ها، رعایت ظرفیت چرای دام در مراتع، ارتباط موثر کارشناسان و بهره برداران و ایجاد اعتماد متقابل، ارتقای سطح مسئولیت پذیری و اهمیت به حفظ مراتع، توسعه روستایی با استفاده از تمامی پتانسیل روستاها و شناسایی قابلیت های موجود و سرمایه گذاری در این زمینه ها و حفظ جوانان و ایجاد انگیزه برای فعالیت بهره برداران جوان و جمعیت فعال می باشد.
