صلاح الدین ویسی

پژوهش حاضر به تحلیل و ارزیابی رتبه‌بندی اقتصادی اثرات بهینه‌سازی مصرف انرژی در ساختمان‌های مسکونی با استفاده از رویکردهای طراحی غیرفعال در اقلیم سرد پرداخته است. بخش ساختمان به‌عنوان یکی از بزرگ‌ترین مصرف‌کنندگان انرژی در سطح جهانی، نیازمند استفاده از روش‌های مؤثر و مقرون‌به‌صرفه جهت کاهش مصرف انرژی و کاهش تأثیرات منفی آلودگی هوا است. ایران یکی از سه کشور پرمصرف گاز طبیعی و دارای بحران جدی در تأمین انرژی است، لذا باید به بهینه‌سازی انرژی توجه ویژه‌ای داشته باشد. استفاده از روش‌های طراحی غیرفعال می‌تواند مصرف انرژی را تا حدود 70٪ کاهش دهد و به طور قابل‌توجهی به کاهش انتشار گازهای گلخانه‌ای کمک کند. هدف اصلی پژوهش، ارزیابی جنبه‌های اقتصادی بهینه‌سازی مصرف انرژی در ساختمان‌های مسکونی از طریق روش‌های غیرفعال و تحلیل اثرات آن بر بهره‌وری است. در این پژوهش شناسایی سناریوهای اقتصادی برای کاهش مصرف انرژی و تحلیل اثرات آن از نظر انرژی - اقتصادی توسعه‌یافته است. یک ساختمان مسکونی در شهر سنندج با اقلیم سرد و خشک، به‌عنوان نمونه بررسی شده که در آن اثرات تغییر پارامترهای مختلف از جمله انواع عایق‌های حرارتی، جنس پنجره‌ها، سایبان‌های خارجی پنجره‌ها، مصالح هسته مرکزی دیوارها، و نسبت پنجره به نما (WWR) تحلیل شده است و ارزیابی اقتصادی با استفاده از شاخص‌های معتبر دوره بازگشت سرمایه ساده (SPP)، ارزش فعلی خالص (NPV)، نرخ بازده داخلی (IRR)، و بازده سرمایه‌گذاری (ROI) تحلیل شده است. نتایج حاصل از سناریوهای شبیه‌سازی شده به طبقه‌بندی و رتبه‌بندی اقتصادی طراحی غیرفعال بر اساس چهار استاندارد Passive House، EC، EC+ و EC++ منجر شد. در دسته EC رده مصرف انرژی (C2)، استفاده از بلوک‌های Ash مصرف انرژی را تا 34.93% کاهش می‌دهد، با هزینه سرمایه‌گذاری 1,200 تا 2,047 دلار و دوره بازگشت سرمایه 0.74 تا 1.26 سال. دسته EC+ رده مصرف انرژی (C2) با ترکیب پنجره‌های تک‌جداره آلومینیومی، بلوک‌های Ash و سایبان‌های دستی یا ثابت، مصرف انرژی را 40.75% کاهش می‌دهد، با هزینه‌ای بین 5,954 تا 7,405 دلار و بازگشت سرمایه 3 تا 4 سال. در دسته EC++ رده مصرف انرژی (C1)، عایق‌های پشم سنگ و XPS مصرف انرژی را تا 46.37% کاهش داده و هزینه سرمایه‌گذاری 11,740 تا 27,374 دلار با دوره بازگشت سرمایه 6 تا 14.67 سال دارند. دسته Passive House رده مصرف انرژی B1)، B3، (A3 با استفاده از عایق‌های XPS یا پشم سنگ، پنجره‌های دوجداره UPVC، بلوک‌های Ash و سایبان‌ها، مصرف انرژی را بین 50.26% تا 77.18% کاهش داده، با هزینه 2,336 تا 33,329 دلار و دوره بازگشت سرمایه 1 تا 15.71 سال ارائه می‌شود. این پژوهش می‌تواند الگویی برای بهبود بهره‌وری انرژی در ساختمان‌های مسکونی و ارزیابی اقتصادی راهکارهای بهینه‌سازی مصرف انرژی در مناطق با شرایط اقلیمی مشابه باشد. در نهایت، خروجی این بررسی‌ها به‌صورت گواهی رتبه‌بندی بهینه‌سازی اقتصاد-انرژی ارائه شده است که هم‌زمان رابطه میان هزینه سرمایه‌گذاری اولیه و میزان صرفه‌جویی انرژی را نشان می‌دهد.